Motorówka pracowała na pełnych obrotach, a mimo to cofała się pod naporem rzeki. Dla Adriana Ptaka, rzecznika krakowskiego WOPR, była to jedna z lekcji, które przyniosła powódź w 2010 roku. Wisła potrafi zaskoczyć nawet przygotowaną załogę, dlatego ratownicy nieustannie doskonalą umiejętności i dbają również o własne bezpieczeństwo.
Ptak dołączył do organizacji w 2010 roku jako czternastolatek. Od tamtej pory poznał zarówno ciężar nieskutecznej reanimacji, po której zmarł poszkodowany, jak i wdzięczność uratowanych. Po jednej z akcji, w której ocalono mężczyznę, mała dziewczynka uznała go za bohatera. Pamięć o osobach, którym udało się pomóc, ułatwia ratownikom mierzenie się z trudnymi przeżyciami.
Dlaczego Wisła wymaga ostrożności?
Spokojny widok z krakowskich bulwarów nie oddaje w pełni tego, co dzieje się w korycie rzeki. Siła i kierunek przepływu się zmieniają, a wraz z wodą przemieszczają się gałęzie, duże konary oraz odpady. Na zachowanie nurtu wpływają także konstrukcje hydrotechniczne, między innymi jazy, ostrogi i stopnie wodne.
Szczególną uwagę trzeba zachować w pobliżu tych ostatnich. Przyspieszająca woda tworzy tam niebezpieczne wiry, a zbliżanie się do konstrukcji łodzią może doprowadzić do tragedii. Osoba, która znajdzie się w takim nurcie, może nie zdołać wypłynąć na powierzchnię.
Nie każde zagrożenie wynika jednak z warunków na rzece. Ratownicy pomagają osobom przeżywającym kryzys emocjonalny, interweniują też w zdarzeniach związanych z alkoholem i innymi substancjami. Brawura, wchodzenie do wody pod ich wpływem oraz przecenianie umiejętności zwiększają ryzyko wypadku.
Całodobowe dyżury i akcje na wodzie
Jak wyjaśnia rzecznik organizacji, pomoc jest potrzebna niemal co drugi dzień. Wśród najcięższych interwencji są utonięcia. Podczas powodzi załogi współpracują z innymi służbami: docierają łodziami do zalanych miejsc, pomagają mieszkańcom w ewakuacji i przewożą ich dobytek.
Nad bezpieczeństwem czuwać mają przez całą dobę trzyosobowe zespoły, zmieniające się co 12 godzin. Każdy dyżur zaczyna się od kontroli paliwa, jednostek pływających oraz sprzętu, w tym wyposażenia medycznego. Patrole na Wiśle prowadzone są między stopniami Kościuszko i Dąbie, a ratownicy sprawdzają także sytuację na bulwarach.
Do ich zadań należy ponadto zabezpieczanie imprez plenerowych, takich jak Wianki czy Parada Smoków, oraz prowadzenie działań edukacyjnych i profilaktycznych. Członkowie organizacji pełnią służbę ochotniczo, godząc ją z pozostałymi obowiązkami.
Sprzęt i droga do uprawnień
W akcjach wykorzystywane są motorówki, a na płytszych akwenach również polimerowe łodzie o płaskim dnie i niewielkim zanurzeniu. Ratownicy mają do dyspozycji piankowe pasy zwane węgorzami oraz bojki SP. Te ostatnie mogą posłużyć do samoratowania, a jedna bojka jest w stanie utrzymać nawet siedem osób.
Kandydat na ratownika wodnego musi mieć ukończone 18 lat. Przygotowanie obejmuje 60 godzin teorii i praktyki, a także ukończenie kursu kwalifikowanej pierwszej pomocy. W programie znajdują się między innymi obserwacja rzeki, ocena pogody i udzielanie pomocy medycznej.
Kąpiel, lód i przygotowania poza sezonem
W Wiśle kąpiel jest zabroniona ze względów bezpieczeństwa. Przez Kraków prowadzi szlak żeglowny, z którego korzysta wiele jednostek. Zanim można byłoby wyznaczyć miejsce do kąpieli, konieczna byłaby szczegółowa ocena jakości wody, nurtu, zmiennego dna oraz naturalnych przeszkód.
Zakończenie ciepłych miesięcy nie oznacza końca pracy. Jesienią i zimą ratownicy szkolą się, przygotowują wyposażenie na kolejny sezon i prowadzą profilaktykę. Uczą również, jak zachować się na lodzie i co zrobić, gdy tafla się załamie. To potrzebne, ponieważ mimo chłodu wciąż zdarzają się osoby wchodzące na zamarznięte zbiorniki.
Młodzież, ekologia i początki organizacji
Krakowskie WOPR zajmuje się także ochroną otoczenia rzeki. Organizuje patrole ekologiczne, sprzątanie Wisły i warsztaty dla młodych ludzi. Działa przy nim grupa młodzieżowa: jej uczestnicy poznają pracę ratowników oraz szkolą się, ale nie uczestniczą w akcjach ratowniczych.
Początki krakowskiej organizacji sięgają 1963 roku. Formalna rejestracja nastąpiła 11 maja 1971 roku, kiedy liczyła ona 790 członków. Z kolei przepisy wprowadzone w 2012 roku zmieniły sposób funkcjonowania struktur: od tego czasu każde WOPR działa jako odrębna organizacja.
Źródło: Urząd Miasta Krakowa